احتمالا شما هم هنگام یادداشتنویسی، حول یک موضوع شروع به نوشتن میکنید و به تدریج به آن شاخ و برگ میدهید. برای شروع نوشتن و مکتوب کردن هرچیزی که به ذهنمان میرسد این کار ایرادی ندارد اما هنگام مراجعه به این نوشتهها معمولا با یک مشکل روبهرو میشوید. مطالب طولانی و پراکنده هستند و مجبورید برای پیدا کردن یک بخش خاص مطالبی را بازخوانی کنید که اصلا نیازی به آن ندارید. گاهی هم به قدری مطالب موجز و فشرده نوشته شدهاند که نمیتوانید منظور آن را بفهمید.
برای حل این مشکل میتوانیم یادداشتها را به صورت عمودی بنویسم. رضا بابایی در این مورد مینویسد:
پیشروی نویسنده در یادداشت دو گونه است: افقی؛ عمودی. در پیشروی افقی، نویسنده نکتهای را شرح و بسط میدهد و میان کانون و پیرامون در رفت و آمد است؛ اما در پیشروی عمودی، نویسنده از کانونی به کانونی دیگر میرود و به صورت پلکانی یا از سطح به اعماق میرسد یا برعکس.
چهارده نکته دربارهی یادداشتنویسی+
به این ترتیب میتوانیم با لایهبندی مطالب سطوح مختلفی تعریف کنیم و نوشته خود را به تدریج عمیقتر کرده و گسترش بدهیم. مثلا در لایهی اول عصاره و چکیده مطلب را به صورت یک پاراگراف کوتاه مینویسیم. در لایهی دوم به سرفصلها و ایدههای اصلی اشاره میکنیم و خلاصهای کوتاه از آن مینویسیم. در لایهی سوم جزئیات را کامل و مفصل مینویسیم طوری که برای هر کسی قابل فهم باشد.1
این روش هم جلوی اتلاف وقت را میگیرد هم کمک میکند مطالب را به راحتی درک کنیم. با توجه به لایههای اول و دوم میتوانیم یک دید کلی نسبت به موضوعات مطرح شده پیدا کنیم و دقیقا سراغ مطلبی برویم که به آن نیاز داریم. سپس با کمک لایههای بعدی میتوانیم اطلاعات بیشتر و کاملتری از مفاهیم آن کسب کنیم.
درست مانند نقشههای دیجیتالی که هر چه زوم کنیم جزیئات بیشتری نشان میدهد. در نگاه اول فقط اسم کشورها و شهرها دیده میشود. اگر کمی زوم کنیم میتوانیم بزرگراهها و مسیرهای اصلی را بینیم. هرچه بیشتر زوم کنیم جزئیات بیشتری مثل دسترسیهای محلی، مغازهها و خانهها را میتوانیم ببینیم.2
دو پیشنهاد برای لایهبندی مطالب
استفاده از قیف اطلاعات
برای لایهبندی مطالب میتوانید از روش قیف اطلاعات استفاده کنید.3 به این صورت که اول یک متن مفصل بنویسید و هر مطلبی که لازم است یادداشت کنید. بعد دوباره متن را مرور کنید و زوائدش را حذف کنید. ببینید چه نکاتی را میتوانید حذف کنید طوری که مفهوم اصلی صدمه نبیند. همین طور مرحله به مرحله پیش بروید تا برسید به چکیده و عصاره مطلب. مشابه فرایندی که در نوشتن چکیدهی مقاله انجام میشود. چکیده آخرین متنی است که نوشته میشود اما در اولین صفحه مقاله قرار میگیرد.
تقویت مهارت لیدنویسی
لیدنویسی معمولا در حوزه خبرنگاری و روزنامهنگاری مطرح میشود. خبرنگاران مهم ترین و جذاب ترین قسمت خبر را در پاراگراف اول مینویسند. هرچند این کار عموما برای ترغیب مخاطب انجام میشود اما فقط اختصاص به این مورد ندارد. ما هم میتوانیم از این ترفند در یادداشتنویسی استفاده کنیم.
در واقع با تقویت مهارت لیدنویسی یاد میگیریم مطالب را از یک زاویه دیگر نگاه کنیم تا بتوانیم برای بیرون کشیدن خلاصهی آن نقاط مهم و اساسی آن را شناسایی کنیم.
Footnotes
-
رجوع کنید به مقاله خلاصه سازی تدریجی (Progressive Summarization). ↩
-
رجوع کنید به مقاله How to Use Evernote for Your Creative Workflow سرفصل Note Design. ↩
-
رجوع کنید به Information Funnel Method ↩